Zet een Kaapverdiaan bij muziek, en er wordt gedanst. Dat is geen cliché, dat zag Marco letterlijk al honderden keren gebeuren op Santiago: op een verjaardag, in een lokaal barretje, gewoon op straat. Muziek en ritme zitten in het dagelijks leven verweven, en een deel van die traditie is hier op Santiago ontstaan.
Morna: de ziel van Kaapverdië
Morna is de bekendste muziekstijl van Kaapverdië: melancholisch, poëtisch en diepgeworteld in saudade, een soort weemoedig verlangen. De grootste ambassadeur was Cesária Évora, de ‘Barefoot Diva’ uit Mindelo (São Vicente), die morna wereldberoemd maakte doordat ze steevast blootsvoets optrad. Sinds 11 december 2019 staat morna officieel op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. Wie ’s avonds in een restaurant op Santiago livemuziek hoort, hoort vaak morna.
Batuque: geboren op Santiago
Waar morna verbonden is met São Vicente, is batuque (ook geschreven als batuku) een traditie die specifiek van Santiago komt. Het ontstond onder vrouwen die tijdens de Portugese kolonisatie op het land werkten. Omdat trommels verboden waren, gebruikten de vrouwen opgerolde doeken, txabeta genoemd, als percussie-instrument tussen hun benen. Een batucadeira leidt de groep in een lied met een call-and-response structuur, terwijl de anderen ritmisch antwoorden en dansen. De koloniale overheid verbood batuque zelfs, omdat het gezien werd als een ‘repetitie voor vrijheid’. Na de onafhankelijkheid in 1975 werd batuque juist actief gepromoot als nationale trots. Als je op Santiago bent tijdens een lokaal feest, is de kans groot dat je batuque live meemaakt: een traditie die nergens anders op de eilanden zo levend is als hier.
Funaná en dans
Naast batuque is funaná de andere grote Santiago-traditie: een opzwepende dansstijl op het ritme van accordeon en ferrinho (een geschraapt ijzeren staafje). Funaná werd net als batuque lange tijd onderdrukt, omdat het als te Afrikaans en te sensueel werd beschouwd door de koloniale overheid. Tegenwoordig hoor je het overal terug bij feesten. Ook kizomba, oorspronkelijk uit Angola maar met een eigen Kaapverdische variant, wordt veel gedanst.
Carnaval op Kaapverdië
In februari staat het land in het teken van het Mardi Gras-carnaval, met de grootste editie op São Vicente. Op Santiago vieren de dorpen en steden hun eigen, kleinschaligere optochten, met kleurrijke kostuums en livemuziek.
Het dagelijks leven en Morabeza
Achter alle muziek zit één woord dat je op Santiago telkens terugziet: Morabeza. Het is moeilijk te vertalen in één woord, maar het komt neer op gastvrijheid, gezelligheid en een ontspannen levenshouding. Je merkt het in hoe snel een local je uitnodigt om mee te dansen, of hoe vanzelfsprekend een gesprek ontstaat op de markt van Assomada.
Wil je die cultuur nog dichterbij komen? Leer een paar woorden Kriolu, de taal van Kaapverdië, en je merkt hoe snel de deuren opengaan.
Beleef de cultuur van Santiago met Marco
Onze tours nemen je mee naar de markten, dorpen en plekken waar de lokale cultuur nog dagelijks leeft, niet alleen tijdens een festival.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen morna en batuque?
Morna is melancholisch en poëtisch, met wortels op São Vicente. Batuque is ritmisch en energiek, met wortels specifiek op Santiago, en oorspronkelijk uitgevoerd door vrouwen als vorm van verzet tegen kolonisatie.
Kan ik als toerist echte batuque of funaná live zien op Santiago?
Ja, vooral tijdens lokale feesten en in barretjes buiten het toeristische centrum. Vraag je gids om je mee te nemen, want de beste optredens vind je zelden in reisgidsen.
Wie was Cesária Évora?
De bekendste morna-zangeres ter wereld, geboren in Mindelo, bekend als de ‘Barefoot Diva’ omdat ze altijd blootsvoets optrad. Haar muziek bracht Kaapverdië wereldwijd op de kaart.
